ميرزا على خان نائينى ( صفاء السلطنة )

48

گزارش كوير ( سفرنامه صفاء السلطنه نايينى " تحفة الفقراء " ) ( فارسى )

مرحومان حاجى آقا بابا و حاجى عليرضا ولدان اسمعيل قزوينى ساكن يزد ساخته‌اند . آب نيم شورى دارد كه از قنات غير جارى برمىدارند . آبادى هيچ نيست . همين قدر هست كه زوار را از آفتاب پناهى مختصر است . قوافل امتعهء يزد و شيراز كه از اين راه به مشهد مقدس مىروند ، ديده مىشود . [ خورنق ] چهارشنبه ششم : منزل خرانق است كه در اصل خورنق معرب خورد نگاه بوده . ده فرسخ راه و غالبا كوه و كتل و سنگلاخ است . مىگويند اين قلعه را قبل از بناى يزد به چندين سال بهرام گبر كه ظاهرا يكى از عظماى مجوس بوده است ، احداث نموده و مسكن مجوسيين بوده است . تپهء گلى هم هست كه آن را دخمهء مجوس مىدانند . اينجا نسبت به ساير منازل قدرى ييلاقيت دارد . و هنوز توت نرسيده است . رباط بسيار خوبى مرحوم حاجى محمد وليميرزا ساخته . قنات نيم شورى در خارج رباط جاريست . مزار يكى از خدام سرير ارتضا صلوات اللّه عليه در خارج قلعه واقع است . امّا اسم آن معلوم نيست . اين مزرعه خيلى باصفا و خوش هواست . از اطراف محاط كوه است . گل زرد هنوز هست . [ انجيرك ] روز پنجشنبه هفتم : منزل انجيرك شش فرسخى است . در اين منازل غالبا از نباتات تر و خشك و اسفند گلدار بود . مگر اين منزل كه نصف راه ريگزار است . در انجيرك رباط بسيار عالى مشتمل بر حجرات زمستانى و ايوانهاى تابستانى و منازل ممتاز كه هريك از اعالى وادانى مىتوانند منزل نمايند ، هست . اين رباط را مرحوم حاجى محمد طاهر مجتهد برادر مرحوم حاجى رجبعلى مجتهد ، عارف ساخته . گويند حاجى رجبعلى در اواخر عمر خود چندين سال ترك بيتوته نكرده ، همه شب در مسجد جامع اعتكاف داشته است . خلاصه آب نيم شورى دارد . آب‌انبارى به عمق سى و پنج پله در رباط است كه از آب دم شير آن تشنه نمىتواند به يكنفس سير شود . چرا كه سردى آب دندان را صدمه مىزند . و هرچند اين آب همان آب نيم شور است ، امّا به جهت ركود چند مدت ، ملاحت آن رسوب يافته گوارا شده است . برجى هم در خارج رباط هست كه يك خانوار در آنجا ساكن و بعضى ما يحتاج زوار را حاضر دارد .